Verhuur

Naast verhuur voor bijzondere kerkdiensten, kan de kerk ook worden gehuurd voor bijvoorbeeld concerten, recitals, kooruitvoeringen, lezingen en bijeenkomsten. Door de unieke ligging midden in het dorp is het voor mensen die een binding met Zandvoort hebben aantrekkelijk om in de Dorpskerk in het huwelijk te treden, temeer omdat men dit goed kan combineren met nabijgelegen raadhuis. De tijd tussen het burgerlijk huwelijk en het kerkelijk huwelijk kunt u met uw gasten doorbrengen in ons geheel gerenoveerde Jeugdhuis (zie hieronder). Faciliteiten in de kerk: max. 350 zitplaatsen ( verplaatsbare banken), geluidsinstallatie met mogelijkheid om muziek af te spelen, voldoende toiletten. De prijs voor de huur van de kerk bedraagt € 300,00 per dagdeel. Het Jeugdhuis Achter de kerk ligt het geheel gerenoveerde Jeugdhuis (daterend uit 1925), waarin veel van de kerkelijke activiteiten plaatsvinden, zoals het koffiedrinken na de kerkdienst, vergaderen, lezingen en het ontvangen van gasten. Er is een mooie keuken aanwezig , zodat U Uw cursisten of gasten kunt ontvangen met koffie en dergelijke. Op verzoek willen wij de consumpties ook voor U verzorgen. De prijs voor de huur van het Jeugdhuis bedraagt € 50,00 per dagdeel. De heer T. Vastenhouw is belast met de verhuur en U kunt hem telefonisch bereiken onder nr. 06-1276 4568 of op zijn Email gr.vastenhouw@gmail.com

foto: Menno Gorter

Historie

De kerk van Zandvoort heeft in een oorsprong Middeleeuwse toren, die vermoedelijk teruggaat op de late 15e eeuw. Het kruisribgewelf onder de toren met spaarnissen is oud, evenals de kerkklok uit 1493, die de naam ‘Jhesus’ draagt en een van de oudste klokken in de provincie Noord-Holland is. Vermoedelijk stond op de huidige plek al een eerdere kerk rond 1300. In 1604-1609 werd de kerk hersteld van de schade uit de 80-jarige oorlog en op kosten van de Staten-Generaal ‘ingericht voor de hervormde eredienst’. De eerste predikant Johannes Marcus, kwam al in de 16e eeuw naar Zandvoort en werd bevestigd in 1586. Na zijn dood in 1611 werd hij in de kerk begraven. Zijn grafsteen ligt aan de voet van de kansel. De eerste vermelding van protestanten in Zandvoort dateert van 1531. De kerk had aan het begin van de 17e eeuw nog een zadeldak en groot koor. Halverwege de 17e eeuw raakte het (vanwege de altaarsdienst uit de gratie geraakte) koor in verval en werd een ruïne, die pas na 200 jaar werd opgeruimd. De oudste afbeelding van de kerk op een ets van Claes Janszoon Visscher, uit 1610, met zadeldak en koor.

De oudste afbeelding van de kerk op een ets van Claes Janszoon Visscher, uit 1610, met zadeldak en koor.

Het interieur van de kerk telt een aantal monumentale onderdelen: het doopvont uit 1655, de kanselbijbel uit 1682 en de fraaie marmeren grafkapel Paulus Loot, vanaf 1623 Heer van Zandvoort. Hij liet de kerk in 1623-1628 grondig opknappen en uitbreiden met de kapel. De monumentale herenbank met familiewapens stond tot 1965 tegenover de kapel, tussen andere banken langs de noordwand. Paulus Loot schonk in 1628 ook de kansel aan de kerk. De rouwborden links en recht van de preekstoel vertellen over omgekomen opvarenden en dateren uit 1694 (rechts) en 1720 (links).

Kerk en ruïne in 1726, met de nieuwe kapel Paulus Loot (met lantaarn) en verkort kerkschip. Sepiatekening A. Haan.

Het westelijke portaal in de toren dateert van 1788. Het vervallen kerkschip werd in 1848-1849 afgebroken en opnieuw opgemetseld op de stevige Middeleeuwse fundamenten van baksteen, als zaalkerk met vijf traveeën met rondboogvensters. Dit was in de tijd van ds Swaluë, die meer dan 44 jaar in Zandvoort stond. De twee zijbeuken werden, dankzij de giften van badgasten, in 1890 gerealiseerd. In de zijbeuken werden balkons aangebracht ‘voor het gewone volk’. Bij de renovatie in 1963-1965 werden deze balkons gehalveerd. Het fraaie Knippscheerorgel dateert uit 1849 en is rijksmonument. Bij een januaristorm in 1905 strandde het Engelse stoomschip S.S. Alba, gevuld met mais, voor de kust van Zandvoort. Toen in 1909 de restanten voor de kust werden verwijderd, werden delen van de ijzeren mast omgevormd tot pilaren om de orgelgalerij in de Ned. Herv. Kerk uit te breiden. De uitbreiding was bedoeld voor het zangkoor. Een fraai gedicht herinnert hieraan. De kerk werd diverse keren gerestaureerd. In 1871 werd de toren beklampt, bepleisterd en wit gekalkt. In 1902 voorzag de gemeente de toren van een nieuw uurwerk. Pas in 1954 werd de onooglijke, geblakerde en vervallen toren grondig onderhanden genomen. In 1963-1965 werden de kerk en het interieur grondig vernieuwd en verschenen de huidige banken in de kerk. De kroonluchters dateren uit 1949. Zij vervingen de elektrische lampen van smeedijzer uit 1904. In 1903 was de kapel, rond 1885 al van zijn daklantaarn beroofd, zo vervallen dat de ingang werd dichtgetimmerd. Pas na de Eerste Wereldoorlog kwam de kapel weer in beeld. Bij de restauratie in 1920 werd het glas-en-lood raam geplaatst, een dankraam voor bewaring in de oorlog. Ook werden de fraaie smeedijzeren hekken uit 1728 in ere hersteld. In 1920 kreeg de kerk ook centrale verwarming, waarvoor een apart stookhok aan de kerk werd gebouwd.

Fraaie opname van het kerkinterieur rond 1915, met kerstversieringen, dichtgetimmerde kapel, uitge-breid orgelbalkon, herenbank (rechts) en kachel met kachelpijp. Let ook op de robuuste elektrische lampen van smeedijzer en melkglas uit 1904. De kerkbanken waren sierlijk geperforeerd.

De graven om de kerk dateren van ca. 1830-1873. De nieuwe consistorie (nu: het Jeugdhuis) werd gebouwd in 1927, vlak tegen de tennisbanen bij de kerk uit 1912. In de consistorie konden ouders hun kinderen inschrijven voor de hervormde Wilhelminaschool, de laatste en grootste van de confessionele scholen die vanaf 1920 in Zandvoort van de grond kwamen. De Herv. gemeente had al eerder Ons Huis (1898) en het Diaconiehuis (1898) gerealiseerd in het dorp als kerkelijke domeinen.


Orgel

Het Knipscheer-orgel in de Dorpskerk aan het Kerkplein in Zandvoort is op 16 december 1849 officieel in gebruik genomen. Gebouwd tegen de oude toren, die op zijn beurt in 1618 werd herbouwd. Reeds op 4 oktober 1846 verscheen in het tijdschrift “De Boekzaal der Geleerde Wereld” het bericht dat de “Wel Ed.Heer Arent Eliza Santhagens, ter nagedachtenis van zijn overleden echtgenote, een bedrag van vierduizend gulden geschonken had, om daarvoor een orgel te laten vervaardigen in de kerk van de Nederlandse Hervormde gemeente te Zandvoort. De heer Santhagens, een koopman uit Amsterdam en vriend van de “leeraar” dominee C. Swalue, pleegde des zomers zijn vakantie in Zandvoort door te brengen. De opdracht tot bouw werd gegeven aan de Amsterdamse orgelmaker Hermanus Knipscheer II. Onder de kap van de middentoren prijkt nog immer in bladgouden letters het woord “Geschenk”, echter zonder de naam van de gever. Na oplevering van het vernieuwde kerkgebouw werd het orgel geïnstalleerd. De inwijding vond plaats op 16 december 1849, in een dienst waarin ds. C. Swalue voorging Het orgel werd bespeeld door J.P. Schumann, organist van de Bavokerk te Haarlem.De gulle schenker van het orgel dhr. A.E. Santhagens heeft deze inwijding niet mee mogen maken. Hij overleed in 1848 aan de gevolgen van de pest.

Manuaal/Hoofdwerk C-f3 1. Bourdon 16 voet middelbare mensuur in de bas eikenhout, discant metaal. 2. Prestant 8 voet van gepolijst tin in het front midden 3. Roerfluit 8 voet de 12 onderste tonen eikenhout, de overige metaal 4. Trompet Bas/Disc. 8 voet corpora metaal; opslaande tongen 5. Octaaf 4 voet metaal 6. Quint 3 voet metaal 7. Super Octaaf 2 voet metaal 8. Mixtuur III-IV-V Bas/Disc. 2 voet metaal en 3, 4, 5 pijpen sterk 9. Cornet IV Disc. 4 pijpen sterk Bovenwerk C-f3 1. Bourdon 8 voet in de bas eikenhout, discant metaal 2. Gemshoorn 8 voet metaal 3. Viola di Gamba 8 voet van tin vervaardigd, te beginnen met kleine C, het onderste Octaaf in de gemshoorn sprekende 4. Prestant 4 voet metaal 5. Dwarsfluit 4 voet bas eikenhout, discant metaal 6. Woudfluit 2 voet metaal 7. Dulciaan 8 voet corpora metaal; opslaande tongen Pedaal C-d1 1. Bourdon 16 voet wijde mensuur Restauratieactiviteiten 2006-2007 De stand van zaken was: Het orgel is in aanleg een zeer fraai instrument. Technisch verkeert het instrument echter in zeer slechte staat; het orgel staat niet meer te lood, waardoor er onevenredig veel spanning is gekomen in de speelmechanieken en dus in de speelaard van het orgel. De windvoorziening van het orgel is op tal van plaatsen lek; houten lijmverbindingen hebben losgelaten en het leer is verdroogd. De windladen functioneren niet meer naar behoren; het in 1946 aangebracht systeem met kunststof is inmiddels versleten. De kas van het orgel is verzakt, het snijwerk is op veel plaatsen gescheurd en het schilderwerk verkeert in slechte conditie. Tenslotte is de klankgeving van het instrument nog het meest bevredigend. Door alle problematiek heen is gelukkig nog steeds de kwaliteit van de Knipscheer klank te horen ondanks de vele afgebroken orgelpijpen. zo was de situatie (2006)

Er is een omvangrijk restauratieplan opgesteld en daar zijn hoge kosten mee gemoeid. Naar de mening van deskundigen is de technische staat van het orgel zodanig dat de aanpak ervan hoge prioriteit verdient. Maar het orgel is het meer dan waard om het ook klank technisch in volle luister herstelt te worden! De Gemeente Zandvoort, de Provincie Noord – Holland en de Rijksdienst voor de Monumentenzorg hebben na zes jaar onderzoek de noodzaak tot restauratie van het orgel volledig erkend. De totale kosten worden begroot op € 320.000. De Rijksdienst heeft de totale subsidiabele restauratiekosten vastgesteld op € 184.000 Het restant moest door de eigenaar van het orgel worden opgebracht.

Op maandag 18 september 2006 zijn de bekende Orgelbouwers Pels & van Leeuwen uit ’s Hertogenbosch gestart met het ontmantelen van het Knipscheerorgel. Dit gebeurde onder toezicht van de vaste bespelers van dit orgel waarbij ook het glas geheven werd. Na 18 maanden restauratiewerk is het orgel op 24 maart 2008 weer in gebruik genomen. v.l.n.r. G. van Zwieten de Blom, H. van Amerom, M. v.d. Meulen-Heijink, C. Verschoor, A. Bergwerff en P. Waerts (foto: Heert Jan van Keulen) Het college van Rentmeesters had in de afgelopen jaren al een bedrag gespaard van ca. € 50.000,=. De “Stichting Restauratie Knipscheerorgel” die belast was met het verzamelen van de ontbrekende ca. € 86.000,=, bestond uit: Minke van der Meulen, Jan Keizer en Pieter Joustra. De start van deze geldinzamelingsactie was op 7 september 2006. Reeds na negen maanden was het bedrag binnen.

En tijdens de restauratie bleek dat ook de wanden van de balgenkamer gestukadoord moesten worden en het plafond geschilderd. Eveneens werd het orgelbordes voorzien van nieuwe grenen vloerdelen die grijs zijn geschilderd (de oorspronkelijke kleur). Tevens werd de complete elektra onder de vloer en wanden herzien en vernieuwd. Ook de overloop naar het balkon werd van vloerdelen voorzien ter vervanging van de delen die door houtworm ernstig waren aangetast. Het oksaal werd in de oorspronkelijke kleur geschilderd en tenslotte werden de antieke stoelen t.b.v. de koorleden ontdaan van oude laklagen, opnieuw geschilderd en voorzien van nieuwe zittingen. Hierna is alles herplaatst en is het orgel geïntoneerd.

Concerten

bekijk hier de jaaragenda van classisconcerts

Locatie: Protestantse kerk Zandvoort Aanvang: 15.00 uur (kerk open 14.30uur)
Toegang: € 5,00